فرهنگ و هنر

 

حصيربافي پناه دستان ترك‌خورده بلوچ

 

حصير‌بافي به همراه قاليچه‌هاي سيستاني، سفال‌هاي كل‌پورگان و سوزن‌دوزي‌هاي بلوچ مهم‌ترين محصول هنري استان سيستان و بلوچستان هستند   

به گفته رييس سازمان صنايع دستي استان سيستان و بلوچستان ،حصير‌بافي به همراه قاليچه‌هاي سيستاني، سفال‌هاي كل‌پورگان و سوزن‌دوزي‌هاي بلوچ مهم‌ترين محصول هنري استان هستند.

نخل‌هاي سربلند سيستان و بلوچستان با صورت‌هايي قاچ‌خورده از گرماي كويري بلوچ، بر سراسر اين دشت بي‌سوار قد كشيده‌اند. اين فراواني است شايد كه حصيربافي را به اصلي‌ترين هنر سنتي مردم بلوچ تبديل كرده است. درخت‌هاي خرماي بياباني كه اهالي بومي به آن «داز» مي‌گويند برگ‌هايي مي‌رويانند كه در گويش محلي «پيش» ناميده مي‌شود و ماده اوليه حصير است. 96 نوع محصول كاربردي از بافته‌هاي حصير توليد مي‌شود تا در بازارهاي صنايع دستي اگر وجود داشته باشند به ازاي نان شبي فروخته شوند.

«عبدالسلام بزرگ‌زاده» مي گويد: «هر يك از اين صنايع به دلايلي اهميت زيادي براي استان دارند. سفال كلپورگان به دليل پيشينه تاريخي 6 تا 7 هزار ساله‌اي كه دارد، قاليچه‌هاي سيستاني به دليل حفظ اصالت كهن خودشان، سوزن‌دوزي به علت تنوع زياد و گستردگي در منطقه بلوچستان و تعداد زناني كه در اين رشته فعاليت مي‌كنند، و حصيربافي به خاطر مواد اوليه ارزان و بسياري كه در استان به راحتي يافت مي‌شود، مهم‌ترين محصولات استان را در بخش هنرهاي سنتي تشكيل مي‌دهند.»

به ادعاي بزرگ‌زاده، منگليج كه نوعي شيشه‌گري سنتي منطقه بوده است به كلي منسوخ شده بود ولي به تازگي سازمان صنايع دستي پيرمرد استادكاري را در روستاي مخت از توابع نيك‌شهر يافته است كه بناست در كلاس‌هاي اين سازمان هنرش را به هنرجويان بياموزد. سازمان صنايع دستي سيستان و بلوچستان براي جلوگيري از منسوخ شدن هنر منگليج در نظر دارد با همكاري شوراي روستاي مخت كلاس‌هاي آموزشي اين رشته را در سال 84 راه‌اندازي كند. بزرگ‌زاده افزود: «طرحي را هم به صداوسيما ارائه داده‌ايم به نام منگليج كه بر اساس آن فيلم مستندي براي پخش از شبكه‌هاي سراسري تهيه شود.»

نساجي سنتي و زيورآلات محلي هم ديگر هنرهاي سنتي اين استان بوده‌اند كه به مرور زمان اصالت خود را از دست داده‌اند و سازمان صنايع دستي سعي در احياي آنها دارد.

رييس سازمان صنايع دستي سيستان و بلوچستان با اشاره به اين‌كه حضور در نمايشگاه‌ها يكي از راه‌هاي بازاريابي براي محصولات استان به شمار مي‌رود، ادامه داد: «سازمان صنايع دستي ايران در نظر دارد نمايشگاه‌هاي تخصصي را در سراسر كشور برپا كند كه در همين راستا نمايشگاه رودوزي‌هاي محلي، آبان ماه در سيستان و بلوچستان برگزار مي‌شود.سايت سازمان صنايع دستي سيستان و بلوچستان هم با ياري بخش IT دانشگاه صنعتي شريف راه‌اندازي شده است كه براي معرفي محصولات صنايع دستي استان به كار مي‌رود.»

وي معتقد است ارتباط بسيار نزديكي بين توسعه صنايع دستي و توسعه گردشگري وجود دارد چون اگر گردشگري رونق بگيرد قطعا صنايع دستي بازار بهتري خواهد داشت و اگر بازارچه‌هاي صنايع دستي رونق بگيرند قطعا به عنوان يك جاذبه توريستي در خدمت گردشگري قرار خواهند داشت.

عبدالاسلام بزرگ‌زاده با بيان اين مطلب كه تاكنون از 59 هزار هنرمند هنرهاي سنتي استان كه مورد شناسنايي قرار گرفته‌اند براي نه هزار و 665 نفر آنها كارت صنعت‌گري صادر شده است، تاكيد كرد: «برخورداري از بيمه‌هاي اجتماعي يكي از آرزوهاي ديرينه اين هنرمندان است كه بايد اجرايي شود. اين افراد كساني هستند كه با دست كار مي‌كنند و بيشتر هم افرادي هستند كه عمري را از دست داده‌اند تا به مرحله استادي برسند. كساني كه از جواني خود گذشته‌اند نبايد در وضعيتي قرار بگيرند كه هيچ اميدي به آينده خود نداشته باشند. اين افراد نه فقط محصولات‌ كه خودشان هم جزو ميراث‌فرهنگي اين سرزمين هستند و مي توان به اين وسيله انگيزه‌اي ايجاد كرد كه جوانان هم به دنبال اين بزرگان حركت كنند و هنر ايشان را بياموزند.»

بزرگ‌زاده ابراز اميدواري كرد كه با اجرايي شدن بيمه هنرمندان سازمان صنايع دستي موفق شود اين خدمت بزرگ را نسبت به ميراث فرهنگي و شناسنامه ايران انجام دهد.

 

تهران _ ميراث خبر

 

 

ارتباط با پیام بلوچ