مقالات                   

 

نقش عوامل جغرافيايي نامساعد در توسعه ي قاچاق مواد مخدر

 

عوامل و عوارض (طبيعي ) مساعد و نامساعدبراي حمل  مواد  مخدر توسط قاچاقچيان

در اين قسمت ، به شرح برخي از عوامل و عوارضي مي پردازيم كه بيشتر طبيعي هستند كه يا موجب تسريع و تسهيل در امر قاچاق مي شوند و يا به عنوان عوامل نامساعد در اين امر به شمار مي روند .

 

الف ) عوامل و عوارض مساعد

 

■ هر قدر منطقه از لحاظ سكنه فقير و يا خالي از آن باشد موقعيت مناسب تري براي رفت و آمد قاچاقچيان خواهد بود .

 

■ عرصه ها و دشت هاي پوشيده از ريگ و شن ( پوشش هاي بياباني اراضي‌) در تمام طول سال و اراضي ماسه اي به هنگام بارندگي و يا بلافاصله پس از آن ، بسيار مناسب و مساعد است . ولي اراضي رسي و همچنين كويري (نمك زارها ) به هنگام بارندگي بسيار نامساعد و گاه غير قابل عبور هستند .

 

■ مسيل ها يا لات ها (محل عبور سيلاب ها در دشت ها ) كه در جنوب شرقي كوير به آنها " كوچه " نيز مي گويند بخصوص كه هرچه عميق تر باشند ، بهترين محل عبور و نيز پناهگاه براي قاچاقچيان به شمار مي روند .

 

■ عوارض آبي و  بادي در بيابانها و حواشي آنها مانند كلوت ها ، شهرهاي بياباني و غيره ، محل هاي مناسبي براي مخفي شدن موقت و يا ذخيره مواد به شمار مي روند ، بخصوص آنهايي كه پرت و دور از مناطق مسكوني واقع شده اند .

 

■ وجود تك خانه ها و يا چادرهاي دامداري و عشايري يا واحه هاي كوچك بياباني در محدوده عبور قاچاقچيان كه مي تواند در زمينه هاي مختلف مفيد واقع شود : براي تأمين نيازمندي هاي احتمالي قاچاقچيان به آب و مواد غذايي و نيز استفاده از آنها براي راهيابي و دسترسي به مسيرهاي بهتر و همچنين كسب خب از موقعيت مأموران انتظامي و در مواردي هم استفاده از وسيلة نقليه آنها ( به ويژه شتر براي حمل مواد به نقاطي كه مورد نظر است ولي عبور از آنجا با اتومبيل امكان پذير نيست ) و نيز استراحت و مداواي موقت برخي از افراد مريض يا مجروح از قاچاقچيان . روي همين اصل بوده كه در بسياري نقاط حواشي بيابان لوت ، ساكنان اين گنه مناطق را جمع كرده و در نقطه اي ديگر در شهرها و يا حواشي آنها ، اسكان داده اند .

مانند دامداران يا دام چران هاي ساكن در چادرهاي واقع در اطراف چشمه يا قنات تخليه (در حاشيه شرقي بيابان لوت)كه به بخش نصرت آباد از توابع زاهدان منتقل مسكوني شده اند0 هرچند مسائل اقتصادي و اجتماعي زيادي براي خانواده ها در نتيجه اجراي اين طرح به وجود آمده است كه به برخي از آنها در مباحث آينده اشاره اي خواهد شد(از دلايل عدم موفقيت در طرح مبارزه با مواد مخدر)0

 

■ قلعه هاي خرابه كاروانسراهاي مخروبه و خانه ها و روستاهاي متروك بخصوص كه اگر در آنها منابع آبي هر چند هم محدود و كوچك باقي مانده باشد0

 

■ فقدان راه هاي ترانزيتي و پر رفت و آمد0 روي همين اصل است كه بلوچ هاي شاغل در امر قاچاق با اجراي هر گونه برنامه عمراني به ويژه راه سازي و ايجاد مراكز جمعيتي در خارج شهرها مخالف هستند0

 

 ■ راه هاي در دست احداث كه زير سازي آنها انجام شده ولي هنوز مورد استفاده عموم قرار نگرفته است0 و يا با نصب علائم و موانعي هنوز اجازه تردد درروي آن از طرف مجري طرح صادر نشده است0

 

■ و خلاصه وجود مواد مخدر به مقدار زيادي و به آساني قابل دسترس(كه امروزه در مرزهاي شرقي كشور به ويژه افغانستان فراهم است)0

 

ب ) عوامل و عوارض نا مساعد

 

■ سلسله تپه هاي به هم پيوسته عظيم (ريگ ها ) : در گذشته كه  قاچاق و توزيع مواد مخدر ، اهميت امروز را نداشت ، بيشتر براي حمل مواد ، از شتر استفاده مي كردند . شترها همچون كشتي بيابان ، قادر بودند دشتهاي وسيع را بدون نياز به آب ، روزه طي كنند و بار را به مقصد برسانند .

سلسله تپه هاي عظيم ماسه اي و عرصه هاي پوشيده از ماسه نيز از عوامل نامساعد براي اين وسيله به شمار نمي رفت . فقط كويرها(نمكزارها) بودند كه آن هم به هنگام بارندگي لغزنده و براي شترها به سختي قابل عبور مي شدند . امروزه كه ديگر كمتر از شتر استفاده مي شود ( مگر در بعضي موارد محلي و راه هاي كوتاه ويژه ارتفاعات كوهستاني ) و اغلب از اتومبيل هاي آخرين سيستم هم استفاده مي شود ، ريگ ها يا سلسله تپه هاي عظيم و به هم پيوسته ماسه ها و يا پهنه هاي پوشيده شده از ماسه بادي موانع و شرايط بسيار نامساعدي براي تردد اتومبيل ها به حساب مي آيند .

هر چند اخيراً  در يافته اند كه اگر باد لاستيك ها را كم كنند ، تا حدودي امكان عبور از قسمت هاي پوشيده از ماسه نيز وجود دارد ، روي همين اصل قاچاقچيان سعي مي كنند از مسيري حركت كنند كه اين موانع وجود نداشته باشند و يا اگر به قطعاتي از آن رسيدند ، آن را دور مي زنند . در يكي از       سال هاي51-1346 كه در بيابان لوت مشغول تحقيق بوديم ، روزي از دور متوجه شديم كه يك اتومبيل در مقابل ما قرار دارد ! پس از دوربين كشيدن و ساعت ها در انتظار كاوش مأموران ژاندارمري كه محافظ ما بودند ، سرانجام به اتومبيل نزديك شديم . ديديم يك وانت شورلت است كه كاملاً نو است ولي چون در ماسه فرورفته ، تسمه پروانه آن پاره شده و آب رادياتور آن جوش آمده و موتور آن سوخته روي همين اصل ، قاچاقچيان آن را رها كرده و رفته اند .

 

■زمين هايي كه به علت شدت فرسايش ، دره دره شده است . به عنوان مثال كلوت ها در حاشيه غربي بيابان لوت را مي توان نام برد كه به كلي با اتومبيل غير قابل عبور است ولي اين گونه عوارض ، محل بسيار خوبي براي مخفي شدن و مخفي كردن مواد مي تواند باشد .

 

● دره يا مسير هاي سنگلاخي

 

●طوفان ماسه اي به ويژه طوفان گرد و غباري

 

●  وجود مناطق مسكوني متمركز در مسير

 

●  وجود گلوگاه هاي نيروي انتظامي در مسير .

 

 دهليزها يا مسيرهاي عبور قاچاقچيان مواد مخدر

 

از مرزهاي افغانستان و پاكستان كه مواد وارد كشور ما مي شود ، دهليزها يا مسير هاي عبوري زيادي وجود دارد كه قاچاقچيان مواد مخدر ، مي توانند از آنها استفاده كنند . اما براي جلوگيري از طولاني شدن مطالب اين مقاله ، فقط به برخي از مهمترين ، آنها اشاره مي شود .

بهترين راه براي قاچاقچيان اين است كه ، مواد را به داخل بيابان لوت برسانند ، از آنجا مي توانند به قسمتهاي مركزي و تهران و ديگر نقاط مملكت ارسال دارند . اما دهليزها و مسيرهاي ديگري هم براي آنان وجود دارد ، بدون آنكه نيازي به وارد شدن به بيابان لوت باشد . به عنوان مثال :

 

■ از منطقه تايباد و خواف به سمت كاشمر و حاشيه شمالي دشت كوير (طرود و غيره ).

 

■ از منطقه تايباد و خواف به جنوب خوسف ، شمال سر چاه و حاشية شمالي بيابان لوت به سمت طبس .

 

■ از مرز پاكستان به منطقه دامن (ايرانشهر ) بمپور و جازموريان به سمت جيرفت يا كهنوج و از آنجا به مناطق ساحلي و يا به سمت كرمان .

 

■ از مرز پاكستان به منطقة بمپور و از آنجا به سمسور و ناحية جنوبي بيابان لوت ( شمال جبال بارز ) ( ده رضا ، رحمت آباد ، ريگان و بروات بم و غيره ) و ادامة آن از حاشيه غربي بيابان لوت مانند كشيت ، شهداد و غيره .

  

دهليزها و مسيرها در بيابان لوت

 

قاچاقچيان از جهات مختلف ( شمال و شرق – شرق و جنوب شرق ) مي توانند وارد بيابان لوت شوند . به عنوان مثال : از مناطق زابل به نهبندان گود نه و روستاي ده سلم واقع در شرق بيابان لوت و از آنجا پس از عبور از گندم بريان و گدار باروت و رودشور ، طي حدود 170 كيلومتر راه ده سلم ، شهداد وارد غرب لوت در منطقه شهداد مي شوند كه از آنجا به نقاط مختلف، امكان حمل و انتقال مواد وجود دارد . اين يكي از بزرگترين خيز هاي قاچاقچيان بشمار مي رود .

 

■ از زابل به سفيدابه و نهبندان و از آنجا به مناطق شمالي بيابان لوت يعني منطقه سر چاه و يا خواف و جنوب خوسف به منطقه سر چاه واقع در شمال بيابان لوت و از آنجا وارد راه قديم شهداد – خوسف شده كه در نزديكي گندم بريان راه ده سلم – شهداد تلاقي مي كند كه پس از عبور از رودشور بيرجند و طي 80كيلومتر ديگر وارد منطقه شهداد مي شوند .

 

■ از منطقه شمال زاهدان و نيز جنوب زاهدان وارد منطقه نصرت آباد واقع در حاشيه شرقي بيابان لوت شده از طريق كوچه ( مسيل عميق كه عمق آن از 30متر هم تجاوز ميكند ) رو به شمال، بين ريگ يلان  ( سلسله تپه هاي عظيم ماسه اي شرق بيابان لوت ) و ارتفاعات شرقي لوت به حركت در مي آيند . قابل ذكر است كه اين كوچه كه بهترين دهليزها براي عبور قاچاقچيان است . روي همين اصل علاوه برجهات مذكور در بالا، از جهات ديگر نيز سعي مي كنند وارد اين كوچه شوند .به عنوان مثال از ايرانشهر و بمپور به حاشية شرقي بيابان لوت و پس از گذشتن از شرق چاه گرگ وارد اين كوچه         مي شوند .

 

■ از پاكستان به منطقة ايرانشهر و بمپور و از آنجا وارد چالة جازموريان . پس از عبور از آن در جهت قسمت جنوبي كهنوج به سمت مناطق ساحلي جنوب كشور و يا در جهت مناطق جنوبي كرمان و ... .

 

■ از بلوچستان به مناطق جنوبي بيابان لوت ( ريگان ، رحمت آباد و غيره ) و از آنجا به فهرج و از آنجا وارد بيابان لوت شده به شاهرخ آباد( روستاي جديدالاحداث  در بيابان لوت ) و از آنجا از طريق چشمه بلوچ آب و بين منتهي اليه سلسله تپه هاي ماسه اي و منتهي اليه كلوت ها ( در منطقه شور گز هامون ) وارد بيابان شده از آنجا وارد راه ده سلم – شهداد مي شوند كه به هر جهت بخواهند مي توانند  بروند.

 

دهليزها و مسير ها ، خارج از بيابان لوت

 

همان گونه كه اشاره شد قاچاقچيان مواد مخدر حتي الامكان سعي مي كنند به طريق ممكن مواد را به بيابان لوت برسانند و از آنجا به بسياري از نقاط ديگر منتقل نمايند.

 

■ بهترين راه ها  يا مناطق  براي  توزيع  و ارسال  مواد به بخشهاي مركزي ايران و نيز تهران، رساندن مواد به منطقه طبس است كه هم از راه خوسف و هم از طريق ناي بند و راور واقع در حاشيه غربي بيابان لوت و ديگر راه ها امكان پذير مي باشد.

 

■ از طبس و از طريق شمال يعني از عشق آباد واقع در100 كيلومتري آن و محمدآباد چاه كوير، درودزن، غرب كاشمرو منطقه سبزه وار واقع در سرجاده تهران- مشهد و يا از حاشيه شمالي دشت كوير به بيارجمند و طرود به سمت سمنان و...

 

■ از طبس در حاشيه جنوبي دشت كوير به منطقه خور و جندق .

 

■ از طبس به رباطهاي گور، پشت بادام و خان و ...به سمت يزد و يا از طريق بهاباد به سمت يزد.

 

به ترتيب مذكور در بالا، مواد يا وارد بخش جنوبي دشت كوير مي شود و يا بخش شمالي آن كه قاعدتاً از اين دو بخش به تهران و ديگر مناطق كشور منتقل مي شود.

 

دشت كوير: در دشت كوير با وسعت بيش از 100 هزار كيلومتر مربع مساحت فقط سه راه وجود دارد كه دو تاي آن ماشين رو مي باشد و يكي از آنها مال رو ، آن هم در فصل غير بارندگي براي چهارپايان بويژه شتر قابل رفت و آمد است.

منظور اين است كه در سراسر اين منطقه نمكزار وسيع ، فقط از اين سه طريق مي توان از دشت كوير عبور كرد و بقيه قسمتها براي هيچ وسيله اي قابل عبور نيست.

راه مال رو كه قديمي ترين راه است از خور در حاشيه جنوبي كوير از طريق آبادي هاي نصر و عروسان به حاشيه شمالي دشت كوير( منطقه سر كوير يا روستاي معلمان) و از آنجا به طرود ادامه داشت . اين راه براي قاچاقچيان امروزي قابل استفاده نيست . زيرا اين مسير حدود 200 كيلومتري كه سراسر آن ابتدا ماسه زار و بعد نمكزار است با ماشين به كلي و با شتر به آساني قابل عبور نيست . بخصوص در فصل زمستان به علت باتلاقي و چسبنده بودن كوير .

راه آسفالته جندق – معلمان : دشت كوير ،  از جندق واقع در جنوب حدود 17 كيلومتر است كه كويري( نمكزار) نيست . اما از لبه كوير تا شمالي ترين نقطه آن ( معلمان ) 150 كيلومتر و كويري است . از معلمان كه بيشتر به سر كوير معروف است مي توان در جهات مختلف رفت و آمد نمود: رو به شمال تا دامغان به سمت غرب تا سمنان و به سمت شرق طرود بيارجمند و از آنجا به سبزوار و...

اين راه درگذشته كه هنوز آسفالت نشده بود موقعيت خوبي براي قاچاقچيان مواد مخدر بود ولي امروزه كه جمهوري اسلامي آن را آسفالت كرده و هر روز صدها اتومبيل از انواع و ابعاد مختلف در آن رفت و آمد مي كنند محيط يا مسير خلوتي براي قاچاقچيان نيست بخصوص كه اگر ماموران انتظامي از حركت كاروان قاچاقچيان با خبر باشند، اين راه حتي بهترين دام براي گير افتادن آنها خواهد بود زيرا وقتي از جنوب منطقه جندق وارد جاده كويري شدند، فقط امكان عبور از اين راه وجود دارد كه در اگر در شمال كوير ماموران در انتظار آنها باشند بدون هيچ شكي موفق به، به دام انداختن آنها مي شوند. لذا انتخاب قاچاقچيان و يا عدم انتخاب آنها براي عبور از اين راه به وضعيت و امكانات مراقبت ماموران و گلوگاه هاي مجهز بستگي دارد.

راه سنگفرش شاه عباسي دشت كوير: اين راه در حاشيه غربي دشت كوير واقع شده كه منطقه سياه كوه (قصر معروف به قصر بهرام) را به شمال دشت كوير يعني منطقه گرمسار منتقل مي سازد. در گذشته كاروانها ( بخصوص در زمان صفويه) از اصفهان به كاشان ، از آنجا به منطقه سياه كوه واقع در 80 كيلومتري شرق ورامين و از آنجا از طريق يك راه كويري كه در زمان شاه عباس سنگفرش شده به گرمسار و از آنجا به خراسان مي رفتند. در هر 30 يا 40 كيلومتري يك كاروانسرا هم بنا شده است . اين راه كه حدود 34 كيلومتر آن از نمكزار مي گذرد، بيش از 400 سال پيش سنگفرش شده و دو پل بزرگ بر روي دو رودخانه يالات ساخته بودند.

مدتهاست كه اين پلها خراب شده اند از اين رو فقط به خاطر دو باتلاق به ويژه كف لات سياه كه بر اثر عبور آبهاي فصلي بوجود مي آيد غير قابل عبور شده است. مگر سال هايي كه زمستان بدون بارندگي و اين لات ها بدون آب و خشك باشند . از اين رو به نظر نمي رسد كه قاچاقچيان مواد مخدر از اين راه براي حمل مواد يا عبور از كوير و رساندن مواد به بخش شمالي آن استفاده كنند . زيرا بايد مواد زيادي از قبيل تخته ، شاخه درخت و سنگ بريزند تا بتوانند از لات سياه عبور كنند . بنابراين هر سه راه دشت كوير نمي تواند موقعيت مناسب و دهليز خوبي براي عبور قاچاقچيان مواد مخدر باشد . اما حاشيه جنوبي دشت كوير يكي از بهترين مسيرها براي رساندن مواد از طبس به خور ، جندق و از حاشية جنوبي از طريق چوپانان ، چاه خربزه و از آنجا در شمال منطقه اردستان است و قاچاقچيان مي توانند ابتدا وارد منطقه كوه نخجير بشوند كه معدن استرنسيوم دارد و بعد از آنجا با طي 80 كيلومتر در حاشيه جنوبي دشت كوير  از راه شوسه اي كه براي معدن ساخته اند وارد منطقه سياه كوه و از آنجا با عبور از حاشيه شمالي نره خر كوه وارد منطقه ورامين و يا  از طريق راه قديمي شهر ري – قم به منطقه مسيله قم بروند و يا پس از عبور از حاشيه جنوبي ورامين ، از طريق كاروانسراي دير و از آنجا از طريق حسن آباد وارد منطقه جنوبي دشت كرج – شهريار يعني عليشاه عوض و رباط كريم و از آنجا وارد منطقه كرج و يا از طريق راه جنوب غربي دشت كرج ، از روي پل رودشور گذشته وارد منطقه اشتهارد و بوئين زهرا بشوند . از آنجا به سمت همدان يا سمت قزوين و يا از ورامين از طريق راه قديمي شهر ري – قم ( روستاهاي كاج ، محمد آباد ، مظفر آباد ) رسيده و با عبور از حاشيه شمالي قم مي توانند از طريق راه قديم كاروانسراي خشكه رود و حجيب به منطقه بوئين زهرا وارد گردند .

خلاصه ، مسير براي عبور قاچاقچيان بسيار است كه ذكر يكايك آنها در حوصله مقاله نيست . ولي اين طور مي توان گفت كه تمام سعي قاچاقچيان اين است كه مواد را از طريق بيابان لوت به منطقه طبس برسانند و از آنجا مي توانند به جهات مختلف به ويژه از طريق حاشيه جنوبي دشت كوير وارد منطقه تهران شوند.

دلايل عدم موفقيت كامل نيروي انتظامي  در مبارزه با قاچاق مواد مخدر و جلوگيري از توسعه روز افزون آن

با آنكه نيروي انتظامي در سراسر كشور ، بويژه در مناطق شرقي و جنوب شرقي كشور با نهايت جديت و از خود گذشتگي ، دائم در صدد شناسايي قاچاقچيان و دستگيري و جلوگيري از فعاليت آنها هستند و تاكنون شهداي زيادي در اين راه داشته اند ، معهذا در اين زمينه كاملاً موفق نبوده اند . بطوري كه روز به روز تعداد زنان و مردان معتاد و نيز زندانيان در رابطه با مواد مخدر افزون مي شود . از جمله دلايل آن ، عبارتند از :

 

1- وجود مرز طولاني (900 كيلومتر ي) با دو كشور كه از طريق آنها مواد مخدر  وارد كشور ما مي شود.

 

2- فقدان يك حصار غير قابل نفوذ و عبور در مرز ، و فقدان نيروي انتظامي دائمي در سراسر مناطق مرزي . در سال هاي اخير مرز با افغانستان را با سيم خاردار در طول وسيعي مسدود كرده اند . اما چون نيروي انتظامي در آنجا وجود ندارد در بيش از 500 مورد ، قاچاقچيان مواد مخدر ، آن را قطع كرده و وارد خاك ما شده اند .

 

3- متجانس بودن ساكنان مجاور مرز ها در اين دو استان ( خراسان و سيستان و بلوچستان ) هم از لحاظ قومي و هم از لحاظ مذهب و زبان ، با دو كشور همسايه ( افغانستان و پاكستان ).

 

4- رفت و آمد ، روابط اجتماعي و اقتصادي ساكنان حاشيه مرزهاي شرقي كشور از لحاظ جغرافياي تاريخي ، بخصوص منطقه سيستان و ساكنان حواشي شرقي بيابان لوت با اين دو كشور .

 

5- وسيع بودن مناطق خشك و بياباني و كويري خالي از سكنه كه عرصه هاي مناسبي براي فعاليت قاچاقچيان به شمار مي رود .

 

6- توليد روز افزون مواد مخدر به ويژه در افغانستان و به آساني در اختيار قرار دادن آن به هر  ميزان .

 

7- عدم هماهنگي كامل بين نيروهاي  انتظامي كشور در مبارزه با مواد مخدر ، نيروهاي انتظامي  استان ها ،فعالانه در تعقيب قاچاقچيان هستند ، اما چون هماهنگي لازم و كامل بين آنها وجود ندارد ، كنترل مواد و تعقيب قاچاقچيان به نتيجه كافي نرسيده است .

 

8- پراكنده بودن فعاليتهاي نيروي انتظامي در مناطق مختلف و نداشتن يك استراتژي مشخص . زيرا روي نيروي انساني و تحقيق سرمايه گذاري نمي كنند و فقط با كشف و گرفتن مواد مخدر از حامل آن (قاچاقچي) او را بازداشت و جريمه مي كنند ، بدون آنكه عمل خلاف را ريشه يابي كنند(چه در داخل و چه در خارج از كشور ) و از او بپرسند اين مواد را از كجا و از چه كسي در يافت كرده  و بعد به سراغ او بروند تا به منبع اصلي برسند . بنابراين نيروي انتظامي تاكنون در برخورد با  مواد مخدر ، فقط به عنوان يك كالاي ممنوع و غير مجاز كرده اند نه خانمان برانداز كه با تحقيق  و تفحص منبع و ريشه اصلي  و راه هاي ورود ، صدور و فروش و انسانهاي مصرف كننده آنرا پيدا كنند ، همان گونه كه معمولاً با خائنان به مملكت عمل مي كنند و ريشه آن را در داخل و خارج از كشور مي شناسند . اين گونه رفتار و نيز ديگر عوامل ، سبب شده اند كه همه ساله ميلياردها تومان خرج كنيم و نتيجه اي هم نگيريم !

 

9- جوان ها در داخل كشور به خاطر مسائل گوناگون مالي ، اجتماعي و غيره ، سرگرمي ، تفريح و يا رفع مسائل به طور موقت ، به استفاده  از مواد مخدر پناه برده اند . فقدان محل هاي تفريحي و تفرجي و سرگرمي سالم كه مورد قبول اين نسل جوان باشد و نيز ارزان تر تمام شدن اوقات گذران با مواد مخدر نسبت به برخي  ديگر از اين روشها و محل هاي تفريحي ، از جمله مي تواند دلايل معتاد شدن روز افزون جوانان و عدم موفقيت كامل در زمينه مبارزه با اين مواد خانمان برانداز باشد .

 

راه هاي مبارزه قاطع تر با قاچاقچيان مواد مخدر

 

امنيت در هر منطقه و كشوري اثرات سودمندي در زمينه هاي گوناگون دارد . در سايه امنيت ،سرمايه گذاري امكان پذير مي شود . مسائل اجتماعي كاهش پيدا مي كند ، مردم با آرامش و سلامت جامعه با انجام وظايف و زندگي روزمره خود مي پردازند . اما اعتياد به مواد مخدر و مشاركت در توزيع آن ، همه چيز را تحت الشعاع خود قرار مي دهد و امنيت و سلامت جامعه و در نتيجه اقتصاد كشور را به خطر مي اندازد . لذا لازم است كه در زمينه مبارزه با قاچاق و مصرف مواد مخدر و جلوگيري از به دام افتادن خانواده ها ، به ويژه جوانان كم تجربه ، اقدامات مؤثرتري انجام گيرد ، از آن جمله :

 

1- بالا بردن سطح آگاهي مردم از طريق رسانه هاي گروهي و ارتباطات جمعي و نيز آموزش صحيح در زمينه اثرات سوء و خانمان برانداز استفاده از مواد مخدر و مشاركت در امر توزيع آن . متأسفانه تاكنون هيچ اقدام فرهنگي در اين زمينه صورت نگرفته ، در حالي كه لازم است ، حتي با گنجاندن درس يا دروسي در دوره تحصيلي ، دانش آموزان را از عواقب وخيم اعتياد به مواد مخدر و فعاليت در اين مورد آگاه سازند . با توجه به زياد بودن تعداد دانش آموزان ، به ترتيب همه ساله حداقل 20ميليون انسان آگاه و مخالف با مصرف مواد مخدر ، در كشور پرورش داده مي شوند . كشورهايي كه در اين زمينه سرمايه گذاري كرده اند ، تا درصد قابل توجهي موفق بوده اند .

 

2- با كشف مواد مخدر در اثاثيه و يا اتومبيل افراد ، تنها به جريمه كردن آنها ، اكتفا نشود ، بلكه با تحقيقات اساسي و پي گير ، مسئله ريشه يابي گردد تا منبع و راه ها و واسطه هاي پخش ، به خوبي شناخته شوند .

 

3- با برنامه ريزي صحيح و مؤثر در زمينه تأمين شغل براي بيكاران به ويژه جوانان در هر سال كه بر تعداد آنها اضافه مي شود فكري اساسي بشود .

 

4- مكانها و برنامه هاي متناسب فرهنگي براي گذراندن ساعات ، ايام و تعطيلات دانش آموزان و دانشجويان در هر محل فراهم گردد تا اين نو جوانان و جوانان با سرگرم كردن خود در اين مكانهاي تفريحي ، آموزش و غيره به اعتياد و فعاليت در زمينه ديگري روي نياورند ، لذت پر كردن اوقات فراغت خود را در اين گونه مكان هاي سالم و تفريحي در يابند .

 

5- تخصيص اعتبار بيشتر به مناطقي كه در زمينه مواد مخدر و نيز اعتياد به آن درگيري بيشتري دارند ، متأسفانه سياست اقتصادي در كشور ما به گونه اي است كه در موقع تقسيم بودجه ، توجه كمتري به مناطق محروم مي شود . يعني مناطقي كه آلوده به مواد مخدر بوده ، داراي سرزمين هاي وسيع ولي فقير از لحاظ در آمد و توليدات مي باشند . به عنوان مثال در تنظيم بودجه سال 1378 نيز اعتبار كمتري براي مناطق محروم ، تخصيص يافته است ، بطوري كه يكي از نمايندگان اين مناطق در مجلس شوراي اسلامي ، به هنگام بحث درباره بودجه( مورخ 8/11/77)بودجه بيشتري را براي مناطق محروم تقاضا كرد كه دولت و كميسيون با آن مخالف بودند و وقتي اين تبصره به رأي گذاشته شد ، رأي لازم را هم نياورد در حالي كه استدلال او اين بود كه توجه به منطق محروم علاوه بر امنيت ، مانع از مهاجرت بي رويه مردم به شهرها و آلوده شدن منطقه به مواد مخدر مي گردد.

 

6- متمركز كردن بودجه نيروي انتظامي در يك محل در شرايط كنوني ، اعتبار تخصيص يافته براي مبارزه با مواد مخدر ، در بين استانها پخش مي شود و لذا فعاليت نيروي انتظامي نيز بطور پراكنده صورت مي گيرد و چون اعتبار تخصيص يافته بويژه براي استانهاي به شدت آلوده ،مانند سيستان و بلوچستان و كرمان و خراسان ، كافي نيست ، توفيق كامل در اين امر محال بنظر مي رسد . با متمركز كردن بودجه و نيز نيروي انتظامي ، بهتر مي توان با قاچاقچيان مبارزه كرد. ( با ايجاد ديوار يا مرزي غير قابل نفوذ كه در زير شرح داده خواهد شد ):

 

- ايجاد مرزي مطمئن و غير قابل نفوذ در سراسر مرزهاي شرقي كشور . همان طور كه شرح داديم ، علي رغم همه تلاش ماموران انتظامي تا سرحد از دست دادن جان خود براي امنيت كشور و مصون ماندن  مردم از اين ماده خانمان برانداز ، معهذا مي بينيم كه اقدامات انجام شده ، چندان مؤثر واقع نشده و لذا هر روز مواد بيشتري وارد كشور مي شود و مردم بيشتري هم در مناطق مختلف كشور به استفاده از مواد مخدر و يا مشاركت در توزيع آن مي پردازند . لذا به عقيده كارشناسان ،بويژه در منطقه بلوچستان و سيستان و به طور كلي مناطق مرزي شرق كشور ، كه با شرايط و نفوذپذيري مرز موجود در سراسر  منطقه آشنا هستند ، تنها را ه موفقيت در اين امر را ، ايجادمرزي غير قابل نفوذ در سراسر منطقه مي دانند . درغير اين صورت چون مرزهاي طولاني و مناطق خشك و بياباني  و كويري ، در داخل كشور ، بسيار وسيع است ، كنترل آن در داخل غير ممكن است كه مي بينيم تاكنون به نتيجه مطلوبي هم نرسيده است .در سالهاي اخير با سيم خاردار ، حصار يا مانعي ايجاد شد ولي بارها آن را قاچاقچيان قطع كردند و چون نيروي انتظامي در محل نبوده اند ، از آنجا وارد خاك كشور ما شده اند . لذا بايد يك ديوار بلند و غير قابل نفوذ احداث شود و در بعضي نقاط آن ، دهليزهايي براي رفت و آمد مردم مجاز در دو كشور  و مبادله مواد غير مخدر و مورد نياز دو كشور به طور قانوني در نظر گرفته شود و نيروي انتظامي مومن و مطمئن نيز در سراسر منطقه از آن محافظت كنند و برخي كارها و مبادلاتي در شرايط كنوني ،خود مردم انجام مي دهند ، دولت آنها را انجام دهد ، مانند صادر كردن نفت به صورت مجاز توسط مردم . با اين برنامه ، موازين امنيتي نيز بيشتر حفظ خواهد شد و... بنا به اظهار يكي از كارشناسان امنيتي بلوچستان " تاكنون طرح هايي در اين زمينه ارائه شده ولي معلوم نيست به چه دليل به تصويب نرسيده . براي اين طرح يك ميليارد تومان اعتبار پيش بيني شده ، چون مي بينند اين مبلغ خيلي زياد است ، شايد نيز با اين دليل با تصويب اين طرح موافقت نشده و مي گويند در داخل كشور با قاچاقچيان مبارزه كنيد . با اين روش موجود هم كه منطقه وسيع مرزها باز هستند مبارزه امكان پذير نيست " ،لذا ضمن از دست دادن نيروي انتظامي مومن و وفادار ، جوانان ما نيز با اعتياد به مواد مخدر و شركت در توزيع آن به نابودي كشانده مي شوند و از 20سال مبارزه نتيجه قاطعي گرفته نشده كه هيچ  روز به روز مسائل مردم و دولت در رابطه با مواد مخدر شديدتر مي شود ، اگر اصولاً با اجراي اين طرح (ايجاد ديواري مطمئن در سراسر مرزها با افغانستان و پاكستان )موافقت شود ولي مسئله كمبود بودجه مانع از آن مي شود ، بودجه را مي توان از راههاي ذيل تأمين كرد :

 

- چون در سالهاي اخير با توسعه كشت خشخاش و صدور ترياك طالبان ، سراسر اروپا نيز با مسئله مواد مخدر مواجه هستند ،به نظر مي رسد كه چنانچه اجراي چنين طرحي كه مانع مؤثر و غير قابل نفوذ به وجود مي آورد ، با مقامات آن كشور ، در ميان گذاشته شود تا با آن موافقت كنند و اگر به سعادت جوانان و خانواده هاي آنها واقعاً علاقمند باشند ، در اين زمينه كمك مالي خواهند كرد .

 

- اگر هيچ يك از سازمانهاي بين المللي در اين باره حاضر به كمك مالي نشدند ، مي توان در داخل كشور اين بودجه را تامين كرد . زيرا زياني كه اكنون به كشور از اين مواد خانمان برانداز در زمينه هاي اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي ، سياسي و غيره وارد مي شود ، ارزش آن را دارد كه در راه جلوگيري از اشاعه آن ، سرمايه گذاري لازم به عمل آيد .علاوه براينكه معتقديم با اعمال اين موضوع توسط دولت ، حتي فرد خانواده ها و افراد خداشناس ثروتمند ، در اين زمينه كمك مالي خواهند كرد ، بودجه لازم را مي توان به دو طريق ديگر نيز تامين نمود :

 

الف )تلفيق اعتبارات امنيتي استان ها و متمركز كردن آن براي ايجاد مرز غير قابل نفوذ .

 

ب )چون تاكنون ثابت شده است كه مردم در مواقع حساس به دولت كمك مالي نيز مي كنند                                                                            مي شود احداث هر قسمت مشخص از ديوار را به يك استان محول كرد تا اعتبار لازم براي آن از اين طريق تامين گردد  ، مانند بازسازي شهرهاي جنگ زده توسط استانهاي مختلف كشور .

 

مزاياي احداث ديوار غير قابل نفوذ

 

1- از ورود به داخل كشور به طور كل جلوگيري مي شود  ،هر چند ممكن است از طريق ديگر نيز وارد كشور گردد (به عنوان مثال كشور تركمنستان در شمال و از طريق دريا در جنوب ) ، ولي اولاً ميزان آلودگي زياد نخواهد بود و ثانياً كنترل آنها نيز آسان تر است

 

2- در هزينه امنيت كشور  ، صرفه جويي مي شود و به نيروي انساني كمتري در اين زمينه احتياج است .

 

3- خودمان و خانواده هايمان از اين مواد خانمان برانداز نجات پيدا مي كنيم . زيرا اين مواد  ، از منبع قطع مي شود و مردم بويژه جوانان با گرايش به شغل هاي ديگر به اقتصاد سالم منطقه و خانواده بهبود مي بخشند .

4- در سطح كشور مردم در امنيت بسر مي برند و راحت زندگي مي كنند . نه ديگر نيروي انتظامي مسئله دارد و نه مردم .

 

5- از منابع و امكانات داخلي بويژه جاذبه هاي توريستي مناطق مختلف بلاخص استان هاي شرقي و جنوب شرقي كه بيشتر با مسئله مواد مخدر درگير هستند  ، نهايت استفاده برده مي شود. در شرايط كنوني حتي كاركردن در برخي از اين مناطق به دليل ناامني و آلودگي هوا  ،  امكان پذير نيست در حالي كه مردم نياز به كار دارند و منابع سرشاري از طبيعت در دل خاك نهفته و بدون استفاده مانده و يا توسعه كشاورزي و دامداري و صنعت غير ممكن گرديده و توريست هم اطميناني به گذر از مناطق ندارد. به عنوان مثال  ،  بهترين جاذبه هاي توريستي در كشور ما كه در دنيا نيز بي نظير است  ،  در بيابان لوت وجود دارد كه در شرايط كنوني ميدان تاخت و تاز قاچاقچيان شده است .

 

6- طالبان كه دشمن ايران و ايرانيان است در تحريم  اقتصادي شديد قرار مي گيرد و منبع حيات آن قطع مي شود . با ايجاد مرز غير قابل نفوذ كشاورزان افغاني متوجه مي شوند كه ديگر محصول آنها فروش نمي رود  ،  لذا خود به خود از سطح كشت ترياك كاسته مي شود كه به اين طريق فشار اين مواد بر كشور ما نيز كاهش مي يابد .

 

7- باز بودن مرزها بصورت كنوني دو اثر بسيار زيان بخش دارد :

 

الف) از يك طرف سبب مي شود كه ساكنان حواشي مرزها كه از لحاظ قومي  ،  زبان و مذهب و غيره با ساكنان كشورهاي همسايه شرقي يكسان هستند  ، به خاطر كسب در آمد بيشتر   ، روز به روز به آن  مناطق رفت و آمد كنند و از اين طريق وابستگي بيشتري به آنها پيدا مي كنند و حتي ممكن است برخي از آنها در مواردي از جاسوسي و خيانت به ملك و ملت خود  ، براي كسب درآمد بيشتر  ، خودداري نكنند .

 

ب) از طرف ديگر با ورود مواد مخدر زياد به داخل كشور ما  ،خانواده هاي بيشتري به شغل توزيع مواد مخدر مي پردازند و لذا از اين طريق در داخل كشور به مردم و كشور خود خيانت مي كنند . زيرا معتاد و عامل معتاد كننده براي رسيدن به مواد و مقصود خود  ، دين و ناموس و وطن و غيره نمي شناسند كه بر همگان واضح است .

 

لذا براي جلوگيري از عواقب نامطلوب مواد مخدر در هر دو زمينه مذكور در بالا  ، لازم است كه ديواري غير قابل نفوذ براي جلوگيري از ورود مواد مخدر و اشخاص خائن و نيز جلوگيري از وابستگي بيشتر مردم مرز نشين به كشورهاي بيگانه و همچنين آلوده شده به مواد مخدر در داخل كشور  ، هر چه زود تر ايجاد گردد .

 

علاوه بر ديوار تدابير لازم براي ترانزيت اتخاذ گردد تا به اين طريق ، هم ورود و خروج مواد و هم انسانها مورد كنترل بيشتري قرار گيرند كه ضمن فراهم كردن تسهيلات براي كالاهاي مجاز  ، از اين طريق در آمد سرشاري هم نصيب كشور كرد و كاري كه به عنوان مثال كشور تركيه ميكند و با آنكه كشور ما را از لحاظ ترانزيت ندارد  ،  سالانه در حدود 15 ميليارد دلار از اين راه درآمد دارد . در حالي كه ما تاكنون از اين نوع درآمد  ،  نصيب چنداني نداشته تيم . با درآمد زياد از طريق ترانزيت  ،  هزينه ديوار غير قابل نفوذ نيز جبران خواهد شد .

 

پي نوشت ها :

 

1-    روزنامه آفرينش 7/4/78

 

2-    گزارش اخبار ساعت 21 مورخ 13/3/78 شبكه اول سيماي جمهوري اسلامي

 

3-    بررسي استراتيل زاور  Stratil-Sauer) ) دانشمند اطريشي در دهه1930 و نيز تحقيقات نگارنده و همكاران در طول سالهاي 1346 تا1351 در بيابان لوت.

 

4-    اخبار ساعت 21 مورخ 12/5/78 شبكه اول سيما ي جمهوري اسلامي .

 

5-    برنامه اقتصاد هفت مورخ9/11/77 شبكه اول سيماي جمهوري اسلامي .

 

http://rozane3625g.blogfa.com/post-18.aspx

 

ارتباط با پیام بلوچ