تاریخ بلوچستان

 گورستانهای باستانی شهرستان چابهار

مقابر سُنْتْ كُمَيْلى:

 موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى تيس

خصوصيات: سُنت كميلى پهنه وسيعى از دامنه كوه پيل‏ بند را در جانب دريا و جنوب دربر گرفته است اين اثر شامل شهر، بندر، خانه، آب انبار،ميدان، كوچه و قبرستانهاى وسيع است . مقابر اين محل از لحاظ اندازه قبر و طول و عرض آن از تناسب برخوردار نيستند چون گاهى طول قبرها 4 تا 5 متر و عرض آنها بيش از يك تا 1/5 متر است و همچنين اين قبرها پلكانى هستند. اين ويژگيها امتيازات خاصى به اين مقابر مى‏ دهد. همچنين مقابرى از دوران اسلامى در اين محل وجود دارند و به نظر مى‏آيد كه اين قبرستان در گذشته ‏هاى دور مخصوص قومى قبل از دوران اسلامى بوده است و بعدها مورد استفاده مسلمان‏ها قرار گرفته است.

مقابر جِنانى كُچْ:

 موقعيت جغرافيايى بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى تيس

 مشخصات: جنانى كچ در دامنه كوه پيل‏بند در جنوب دره تيس واقع است جنانى كچ به معنى محلى است كه بنا به باور مردم محل سكونت جن‏ها بوده است. مقابر جنانى كچ در يك سرازيرى ملايم قرار دارند. اين مقابر با مقابر سيراف (بوشهر) شبيه هستند با اين تفاوت كه تعداد قبرها كمتر و جهت آنها تقريباً عموماً شمالى - جنوبى يا شمال‏شرقى - جنوب غربى است. قبور ايستاده چندتايى در ميان قبرها به چشم مى ‏خورد و يك مقبره پلكانى با سرپوش صندوقچه ‏اى از سنگ و گچ بصورت نيمه سالم ولى بدون لوحه و تزئينات خارجى وجود دارد كه به نظر مى ‏رسد از دوران اسلامى يا جديد باشد.

 اين قبرستان از دو قسمت تشكيل شده است يك قسمت جديد و در قسمت جنوب غربى قرار دارد و قسمت ديگر كهن وقديمى است و در قسمت شمال شرقى قرار دارد. مقابر در سنگ تراشيده شده ‏اند و حدود 200 مقبره در اين محل وجود دارد. مقابرى كه به صورت ايستاده يا عمودى هستند تعدادشان زياد نيست و كليه مقبره‏ها رو به دريا بوده و ظاهراً مرده ‏ها را برپا ايستاده در درون قبرها جا مى ‏داده ‏اند.

 گورستان زَرْآباد:

 موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى تيس

 مشخصات: در روى يك تپه سنگى در كناره دره شكارى دك (دره مرغ شكارى) در مشرق آبادى فعلى تيس قرار دارد. قبرها نيمه پوشيده و آكنده هستند و هيچگونه حفارى در اين محل صورت نگرفته، در اطراف قبرستان آثارى از پى ساختمان ديده مى ‏شود كه احتمالاً تأسيسات اين قبرستان بوده ‏اند.

 گورستان تپه نِهادى:

 موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال‏غربى چابهار - روستاى تيس

 قدمت: قبل از اسلام - دوران اسلامى

 مشخصات: در دامنه كوه پيل‏ بند و در جنوب تيس در يك زمين با شيب ملايم قرار دارد و تعداد اين قبرها زياد نيست ولى سه مقبره در كنار هم قرار دارند كه دو قبر بزرگ در دو طرف و يك كوچك در ميان آنها واقع شده است. جهت آنها جنوبى - شمالى و شيب آنها رو به شمال است بنابر اين سرمرده ‏ها در جهت جنوبى - شمالى مى ‏باشد. هر سه قبر در سنگ كنده شده ‏اند. قبر سمت راست 2/2*0/8 متر و قبر سمت چپ 2/4*0/8 متر و قبر ميانى 0/5*0/5 متر است. احتمالاً اين مقابر متعلق به اعضاى يك خانواده هستند كه در يك حادثه از بين رفته ‏اند و بدل خاك تحويل شده ‏اند. چنين مقابرى بصورت خانوادگى و دسته ‏جمعى در قبرستانهاى كارتاژ در لبنان ديده مى‏ شوند.

 مقابر تپه كِراشيپْ:

 موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى تيس

مشخصات: اين قبرستان در دامنه كوه پيل‏ بند قرار دارد و داراى چند قبر قديمى مى ‏باشد كه در سنگ تراشيده شده ‏اند و تعدادى از مقابر پلكانى مربوط به دوره اسلامى وجود دارد و شايد مربوط به مسلمانان پيرو مذهب حنفى باشند. اين قبرستان در سمت مشرق تپه نهادى قرار دارد.

 مقابر شيرُك سُنْتْ:

 موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى تيس

 مشخصات:شيرك سنت در شمال و شمال شرقى دره تيس قرار دارد سُنت در بلوچى به لبه يا گوشه يك ارتفاع گفته مى‏شود كه حالت برآمدگى و پيش‏رفتگى داشته باشد و باعث انحناى يك مسير راست شود شيرك نام كسى بوده است. در اين محل آثارى از ديوارهاى عظيم و قطور ديده مى ‏شود و همچنين آثار ويرانه ‏هايى از مقابر سنگى كهن نيز مشاهده مى ‏شود.

 قبور قديمى دَشْتيارى:

 موقعيت جغرافيايى: شهرستان چابهار - بخش دشتيارى

قدمت:پيش از تاريخ - دوره آهن          كاوشگر و تاريخ كاوش:اشتين در 1932 ميلادى

 خصوصيات: قبورشناسايى شده اين منطقه داراى نوعى سفال خشن قرمز يا نخودى با روكش سفيد هستند كه در بعضى از آنها آثارى از مانده‏ هاى غذا و يا آثار و اشياى آهنى يا مفرغى مشاهده شده است تعداد اين قبور 3000 عدد در دشتيارى گزارش شده است.

ارتباط با پیام بلوچ